Co to jest HBO?

Inżynier biocybernetyki i inżynierii biomedycznej, Politechnika Warszawska, Certyfikowany technik hiperbaryczny przez europejskie towarzystwa medycyny hiperbarycznej (EBAss oraz ECHM), wieloletni praktyk związany z technologią i medycyną hiperbaryczną, neurologią oraz techniką fizjoterapeutyczną


HBOT - "z and. Hyperbaric Oxygen Treatment" terapia tlenem hiperbarycznym inaczej terapia hiperbaryczna.

Podstawowa definicja terapii hiperbarycznej podana jest w „Europejskim Kodeksie Dobrej Praktyki w Terapii Tlenem Hiperbarycznym”. Według tego dokumentu terapia hiperbaryczna jest metodą leczenia chorób i urazów w komorze hiperbarycznej wykorzystującą ciśnienie
wyższe niż atmosferyczne.

Terapia tlenem hiperbarycznym polega na oddychaniu (wentylacji pacjenta) w warunkach zwiększonego ciśnienia niż panujące lokalnie. Umożliwia znaczne zwiększenie rozpuszczalności tlenu we krwi. W warunkach podwyższonego ciśnienia zawartość tlenu w organizmie znacząco wzrasta, między innymi dlatego, że jest nie tylko przenoszony przez hemoglobinę, ale także wzrasta jego rozpuszczalność w osoczu.
Ciśnienie pod wpływem, którego znajduje się pacjent podczas terapii jest sumą ciśnień atmosferycznego i panującego w komorze. Ciśnienie to jest wyrażane w atmosferach absolutnych (ATA). Obecnie stosowane ciśnienia w terapii hiperbarycznej mieszczą się w zakresie 1,4 do 3,0 ATA. Stosowane ciśnienia zależą od leczonego schorzenia, oczekiwanych efektów oraz indywidualnych predyspozycji i wymagań pacjenta. W tym zakresie ciśnień, terapia jest wystarczająco skuteczna i bezpieczna. Zwykle pojedyńczy zabieg trwa od 40 – 90 min. W tym czasie pacjent przebywa w komorze wypełnionej tlenem lub powietrzem oddychając za pomocą maski czystym tlenem.

 

 

PODSTAWY FIZYCZNE

Aby zrozumieć działanie lecznicze terapii hiperbarycznej należy poznać pojęcie tlenu, jego działanie na organizm oraz prawa fizyki rządzące jego migracją. Tlen jest pierwiastkiem chemicznym z grupy tlenowców. Występuje w stanie wolnym w postaci cząstek dwuatomowych O2 oraz w postaci ozonu O3. Tlen jest jednym z najczęściej występujących pierwiastków na Ziemi. Stanowi prawie 21 % objętości powietrza atmosferycznego. Dla organizmów żywych tlen jest niezbędny do przeprowadzania podstawowych procesów metabolicznych. Komórki ludzkie bez dostępu do tlenu nie mogą się rozwijać i giną. Jest ważnym makroelementem w organizmie ludzkim. Wchodzi w skład między innymi węglowodanów, białek, wody czy tłuszczów.

Podstawowym sposobem dostarczania tlenu do komórek w organizmie ludzkim jest wymiana gazowa, zachodząca głównie w układzie oddechowym człowieka i w niewielkim stopniu przez skórę. Wymiana gazowa zachodząca w płucach i komórkach oparta jest na zjawisku dyfuzji. Dyfuzja polega na wzajemnym przenikaniu się cząsteczek jednego gazu pomiędzy cząsteczki drugiego. Podstawowym czynnikiem wpływającym na szybkość dyfuzji jest różnica stężeń gazów inaczej mówiąc ciśnienie cząsteczkowe (parcjalne). Im większa jest różnica ciśnień cząsteczkowych gazów między dwoma ośrodkami tym dyfuzja zachodzi szybciej.
Ciśnienie parcjalne tlenu w powietrzu wynosi 21% ciśnienia atmosferycznego (wynika to z składu powietrza). W układzie oddechowym dyfuzja zachodzi w płucach. Cząsteczki tlenu dyfundują przez barierę pęcherzykowo – włośniczkową pomiędzy środowiskiem gazowym pęcherzyków płucnych a środowiskiem płynnym krwi. Podobnie zachodzi to zjawisko dla skóry, cząsteczki tlenu dyfundują z powietrza atmosferycznego do komórek skóry. 

Podstawowym prawem, na którym opiera się terapia hiperbaryczna jest prawo Henry'ego, opisujące zależność między objętością (ilością) rozpuszczonego gazu w jednostce objętości cieczya ciśnieniem tego gazu:
v= k*P
Gdzie: v – objętość (ilość) rozpuszczonego gazu w cieczy, k- stała zależna od układu gaz/ciecz i temperatury, p – ciśnienie gazu wywieranego na ciecz.

xxx6


Jak wynika z powyższej zależności ilość rozpuszczonego gazu jest wprost proporcjonalna do ciśnienia tego gazu czyli im większe ciśnienie tym większa ilość gazu może zostać rozpuszczona w cieczy. A jak wiemy nasz organizm a dokładniej komórki naszego organizmu składają się w 70% z wody, dzięki temu możemy przybliżyć nasz organizm do cieczy. 

Jak wynika z badań klinicznych ilość rozpuszczanego tlenu w osoczu w warunkach ciśnienia atmosferycznego wynosi w granicach 3 ml w 1 litrze krwi już podczas oddychania 100 % tlenem ilość ta wzrasta do 20 ml na 1 litr krwi, a oddychanie 100 % tlenem w warunkach podwyższonego ciśnienia do wartości od 2.0 ATA do 2,5 ATA powoduje zwiększenie rozpuszczalności tlenu do 50 ml na 1 litr krwi.

xxxxx7

 

ISTOTA TERAPII HIPERBARYCZNEJ

Podstawowym skutkiem terapii jest zwiększenie ilości tlenu w organizmie a także:
- zwiększenie dopływ tlenu do uszkodzonego obszaru
- poprawienie ukrwienia w obszarze uszkodzonym poprzez zwężenie naczyń centralnych a zwiększenie przepływu przez tkanki uszkodzone
- zmniejszenie obrzęku uszkodzonych tkanek
- hamowanie namnażania się bakterii i zwiększa skuteczność antybiotykoterapii
- aktywacja neoangiogenezy
- namnażanie komórek skóry właściwej i zwiększenie produkcji kolagenu
- wzrost aktywności przeciwbakteryjnej
- zwiększenie aktywności osteoblastów i osteoklastów
- zmniejszenie okresu półtrwania karboksyhemoglobin
- zmniejszenie objętości pęcherzyków gazu we krwi.

KORZYŚCI:

4 podstawowe korzyści wynikające z HBOT przedstawia ilustracja poniżej:

a


Jak wynika z ponad 20 letnich doświadczeń własnych w Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich, tlen pod zwiększonym ciśnieniem ma wpływ na tkanki:

  • spada przepływ krwi w tkankach niezmienionych chorobowo  - wazokonstrykcja - przekierowanie strumienia tlenu z miejsc zdrowych do patologicznych tzw. efekt Robin Hooda;
  • zatrzymuje rozwój bakterii beztlenowych;
  • spadek niedotlenienia (natlenienie), szybkie wypłukiwanie tlenku węgla i cyjanków z hemoglobiny;
  • zmniejszenie obrzęków w tkankach niedotlenionych;
  • redukcja adhezji neutrofilii na ścianach naczyń - redukcja uszkodzeń śródbłonka
  • migracja makrofagów do miejsc uszkodzonych;
  • poliferacja fibroblastów (duże znaczenie regulacyjne w procesie tworzenia blizn pooparzeniowych);
  • wzmożone naskórkowanie w obrębie ran;
  • wzmocnienie struktury tkanek;
  • pobudzenie komórek układu odpornościowego

 

 

Opracował: Akredytowany technik medycyny hiperbarycznej, certyfikowany operator komór hiperbarycznych jednoosobowych i wieloosobowych. Z techniką medyczną związany od ponad 15 lat a z komorami hiperbarycznymi od przeszło 7 lat.